Có một niềm vui rất riêng khi xem phim trinh thám: ngồi trước màn hình, nheo mắt nhìn từng nhân vật và tự hỏi "người này có gì đó không ổn". Kẻ Đâm Lén đã nhắc cả một thế hệ khán giả nhớ lại niềm vui ấy. Bài viết này đi từ phim của Rian Johnson đến những vụ án kinh điển trên màn ảnh, đồng thời giúp bạn phân biệt các nhánh trinh thám để chọn đúng phim hợp gu.
Kẻ Đâm Lén: trò chơi đoán hung thủ kiểu mới
Kẻ Đâm Lén (Knives Out) do Rian Johnson viết kịch bản và đạo diễn, ra mắt năm 2019. Câu chuyện bắt đầu khi Harlan Thrombey, nhà văn trinh thám giàu có, được phát hiện đã chết ngay sau bữa tiệc sinh nhật tuổi 85. Gia đình đông đúc của ông, ai cũng có lý do để mong ông ra đi, lần lượt bị thẩm vấn bởi thám tử Benoit Blanc do Daniel Craig thủ vai, với chất giọng miền Nam nước Mỹ đặc trưng.
Điều thông minh của phim là nó không giấu hết bí mật đến phút cuối. Khá sớm, phim cho khán giả biết một phần sự thật qua nhân vật Marta, cô y tá do Ana de Armas đóng, rồi chuyển câu hỏi từ "ai giết?" sang "chuyện gì thực sự đã xảy ra?". Kết quả là một phim vừa vui, vừa hồi hộp, lại có những nhận xét sắc sảo về đặc quyền và lòng tham trong một gia đình giàu có.
Nếu thích, bạn có thể xem tiếp Glass Onion (2022), vụ án thứ hai của Benoit Blanc, lần này trên hòn đảo riêng của một tỷ phú công nghệ do Edward Norton thủ vai.
Whodunit, noir và thriller: ba nhánh khác nhau
Không phải phim "phá án" nào cũng giống nhau. Biết mình thích nhánh nào sẽ giúp bạn chọn phim chính xác hơn.
Whodunit (viết tắt của "who done it", ai đã làm) là dạng cổ điển nhất: một vụ án, một nhóm nghi phạm, một thám tử, và màn giải đáp ở cuối. Khán giả được mời chơi cùng, có đủ manh mối để tự đoán. Kẻ Đâm Lén và các chuyển thể từ Agatha Christie thuộc nhóm này.
Noir (phim đen) có không khí u tối, thám tử thường là người lạc lõng, đạo đức nhập nhằng, và vụ án dần hé lộ sự mục ruỗng của cả một thành phố hoặc tầng lớp. Kết thúc thường không có hậu trọn vẹn.
Thriller tâm lý hoặc tội phạm tập trung vào sự căng thẳng, nhịp độ và cảm giác nguy hiểm hơn là trò đoán hung thủ. Đôi khi khán giả biết kẻ thủ ác từ sớm, và câu hỏi chính là liệu nhân vật có kịp ngăn chặn hắn hay không.
Nhiều phim hay nhất lại pha trộn cả ba, như bạn sẽ thấy trong danh sách dưới đây.
Gợi ý phim trinh thám đáng xem
Murder on the Orient Express (1974 và 2017)
Tiểu thuyết của Agatha Christie về vụ án trên chuyến tàu tốc hành bị kẹt tuyết đã có nhiều bản chuyển thể. Bản 1974 của Sidney Lumet với Albert Finney trong vai Hercule Poirot mang phong cách cổ điển, còn bản 2017 do Kenneth Branagh vừa đạo diễn vừa đóng Poirot có hình ảnh rộng và hiện đại hơn. Đây là whodunit "sách giáo khoa", hợp với người mới làm quen thể loại.
Chinatown (1974)
Roman Polanski đạo diễn, Jack Nicholson vào vai thám tử tư J.J. Gittes ở Los Angeles. Một vụ điều tra ngoại tình tưởng chừng đơn giản dẫn đến âm mưu lớn xoay quanh nguồn nước của thành phố. Đây là tượng đài của dòng noir, dành cho người thích kịch bản chặt chẽ và kết thúc gây ám ảnh.
Se7en (1995)
David Fincher đạo diễn, Brad Pitt và Morgan Freeman đóng hai thanh tra truy lùng kẻ giết người hàng loạt lấy cảm hứng từ bảy mối tội đầu. Phim tối tăm, nặng nề và có nhiều hình ảnh gây khó chịu. Chỉ nên xem nếu bạn chịu được không khí rất u ám.
Memories of Murder (2003)
Trước khi làm Ký Sinh Trùng, Bong Joon Ho đã gây tiếng vang với phim này, lấy cảm hứng từ chuỗi án mạng có thật ở một vùng nông thôn Hàn Quốc cuối thập niên 1980. Song Kang-ho vào vai viên cảnh sát địa phương với phương pháp điều tra thô sơ. Phim pha trộn hài hước, bi kịch và phê phán xã hội, hợp với người muốn một phim trinh thám vượt khỏi khuôn khổ thể loại.
Zodiac (2007)
Thêm một phim của Fincher, dựa trên vụ án kẻ sát nhân Zodiac có thật ở vùng San Francisco. Jake Gyllenhaal, Mark Ruffalo và Robert Downey Jr. đóng những người bị cuốn vào cuộc điều tra kéo dài nhiều năm. Phim không thỏa mãn kiểu "tìm ra hung thủ", mà khắc họa nỗi ám ảnh của những người không thể buông bỏ một câu hỏi. Hợp với người kiên nhẫn, thích chi tiết.
Prisoners (2013)
Denis Villeneuve đạo diễn, Hugh Jackman vào vai người cha có con gái mất tích, Jake Gyllenhaal đóng thám tử Loki. Phim đặt ra câu hỏi đạo đức gai góc: một người có thể đi xa đến đâu khi tin rằng luật pháp không đủ nhanh? Đây là thriller nặng tâm lý, dành cho khán giả trưởng thành.
Gone Girl (2014)
Fincher chuyển thể tiểu thuyết của Gillian Flynn, người cũng tự viết kịch bản. Ben Affleck vào vai người chồng bị nghi ngờ sau khi vợ, do Rosamund Pike đóng, mất tích đúng ngày kỷ niệm cưới. Phim vừa là bí ẩn, vừa là lời bình về hôn nhân và truyền thông. Biết càng ít trước khi xem càng tốt.
Người Dơi (2022)
Người Dơi của đạo diễn Matt Reeves là phim siêu anh hùng nhưng mang rất nhiều chất trinh thám noir. Robert Pattinson thể hiện một Batman giống thám tử hơn bao giờ hết, lần theo những câu đố mà Riddler, do Paul Dano đóng, để lại ở mỗi hiện trường. Hợp với người thích không khí mưa gió, u tối và muốn một lối vào thể loại trinh thám qua cánh cửa quen thuộc.
Bảng tóm tắt
| Tên phim | Năm | Vì sao nên xem / phù hợp với ai |
|---|---|---|
| Kẻ Đâm Lén | 2019 | Whodunit vui, thông minh; hợp cho mọi người |
| Glass Onion | 2022 | Vụ án thứ hai của Benoit Blanc; cho fan Kẻ Đâm Lén |
| Murder on the Orient Express | 1974, 2017 | Whodunit kinh điển; cho người mới làm quen |
| Chinatown | 1974 | Noir kinh điển; cho người thích kịch bản chặt |
| Se7en | 1995 | Thriller u ám; cho khán giả chịu được hình ảnh nặng |
| Memories of Murder | 2003 | Án có thật, pha bi hài; cho người thích phim Hàn |
| Zodiac | 2007 | Nỗi ám ảnh điều tra; cho người kiên nhẫn |
| Prisoners | 2013 | Thriller đạo đức; cho khán giả trưởng thành |
| Gone Girl | 2014 | Bí ẩn hôn nhân nhiều cú lật; nên xem khi biết ít |
| Người Dơi | 2022 | Siêu anh hùng chất noir; cho người thích không khí tối |
Cách xem phim trinh thám một cách chủ động
Phim trinh thám thú vị nhất khi bạn tham gia vào trò chơi. Vài mẹo nhỏ:
- Để ý những gì camera dừng lại. Một đồ vật được quay cận cảnh hơi lâu hiếm khi là ngẫu nhiên.
- Ghi chú nhanh. Một tờ giấy liệt kê nghi phạm, động cơ và chứng cứ ngoại phạm giúp bạn không bị rối, nhất là với phim nhiều nhân vật như Kẻ Đâm Lén hay Murder on the Orient Express.
- Đặt câu hỏi "vì sao cảnh này có mặt?". Trong phim trinh thám viết tốt, gần như cảnh nào cũng có lý do.
- Tạm dừng trước màn giải đáp. Khi thám tử triệu tập mọi người, hãy dừng phim và chốt đáp án của mình. Đoán sai cũng vui.
- Tránh đọc bình luận trước. Một tiêu đề lỡ tiết lộ có thể làm hỏng cả trải nghiệm.
- Xem lại. Lần thứ hai, bạn sẽ thấy rõ các manh mối đã được cài sẵn ngay từ đầu.
Để xem trailer chính thức và biết phim đang được chiếu ở đâu, bạn có thể tra trong kho phim của PhimViet.
Tóm lại
Kẻ Đâm Lén là điểm khởi đầu dễ chịu cho bất kỳ ai muốn khám phá phim trinh thám, nhờ sự cân bằng giữa hài hước, bí ẩn và những nhận xét sắc sảo về con người. Từ đó, bạn có thể đi theo nhánh whodunit với Agatha Christie, nhánh noir với Chinatown và Người Dơi, hoặc nhánh thriller với Se7en, Prisoners và Gone Girl. Hãy chọn theo mức độ u tối mà bạn chịu được, và đừng quên xem với tâm thế của một thám tử thực thụ.
