Christopher Nolan là một trong số ít đạo diễn mà chỉ riêng cái tên đã đủ kéo khán giả ra rạp. Nhưng với người mới, danh sách phim của ông có thể gây bối rối: nên bắt đầu từ bộ phim đen trắng kinh phí thấp hay từ tác phẩm đoạt giải Oscar? Bài viết này giới thiệu toàn bộ mười hai phim truyện từ Following đến Oppenheimer, những chủ đề xuyên suốt, và ba lộ trình xem tùy theo gu của bạn.
Toàn bộ phim truyện của Nolan
Dưới đây là mười hai phim truyện dài do Nolan đạo diễn, xếp theo năm phát hành, cùng một dòng ngắn về lý do đáng xem.
| Tên phim | Năm | Vì sao nên xem / phù hợp với ai |
|---|---|---|
| Following | 1998 | Phim đầu tay đen trắng, ngắn gọn; cho người muốn thấy Nolan thuở mới vào nghề |
| Memento | 2000 | Kể chuyện ngược thời gian; cho người thích giải đố |
| Insomnia | 2002 | Trinh thám tâm lý ở Alaska; cho người thích phim cảnh sát |
| Batman Begins | 2005 | Nguồn gốc Người Dơi theo lối hiện thực; cho fan siêu anh hùng |
| The Prestige | 2006 | Hai ảo thuật gia đối đầu; cho người mê cú lật kịch bản |
| The Dark Knight | 2008 | Phim siêu anh hùng mang chất tội phạm; cho hầu hết khán giả |
| Kẻ Đánh Cắp Giấc Mơ (Inception) | 2010 | Giấc mơ nhiều tầng; điểm khởi đầu lý tưởng |
| The Dark Knight Rises | 2012 | Khép lại bộ ba Người Dơi; xem sau hai phần trước |
| Hố Đen Tử Thần (Interstellar) | 2014 | Vũ trụ và tình cha con; cho người thích cảm xúc lớn |
| Dunkirk | 2017 | Chiến tranh kể qua ba dòng thời gian; cho người thích trải nghiệm âm thanh, hình ảnh |
| Tenet | 2020 | Thời gian đảo ngược; cho người đã quen phong cách Nolan |
| Oppenheimer | 2023 | Tiểu sử nhà vật lý; cho người thích phim chính kịch, lịch sử |
Những chủ đề Nolan quay lại nhiều lần
Xem đủ nhiều phim của Nolan, bạn sẽ nhận ra ông có vài mối bận tâm lặp đi lặp lại. Nắm được chúng giúp bạn xem phim nào cũng thấy thú vị hơn.
Thời gian. Đây là "nhân vật" quen thuộc nhất. Memento chạy ngược, Kẻ Đánh Cắp Giấc Mơ cho thời gian giãn ra theo từng tầng mơ, Hố Đen Tử Thần biến một giờ trên hành tinh thành nhiều năm trên Trái Đất, Dunkirk đan ba mạch truyện có độ dài khác nhau, còn Tenet cho vật thể và con người di chuyển ngược chiều thời gian.
Ký ức và sự tự lừa dối. Leonard trong Memento không thể tạo ký ức mới và phải dựa vào ảnh chụp, hình xăm. Cobb trong Kẻ Đánh Cắp Giấc Mơ bị ám ảnh bởi hình bóng người vợ. Nhân vật của Nolan thường kể cho chính mình một câu chuyện để sống tiếp, và phim hay đặt câu hỏi câu chuyện ấy đúng đến đâu.
Ám ảnh và cái giá phải trả. Hai ảo thuật gia trong The Prestige đánh đổi gần như mọi thứ để thắng nhau. Oppenheimer theo chân một nhà khoa học bị giằng xé giữa tham vọng và hệ quả của phát minh. Nolan thích những nhân vật đi quá xa vì một mục tiêu duy nhất.
Kết cấu như một câu đố. Ông thường kể chuyện không theo trình tự tuyến tính và để khán giả tự ráp các mảnh. Điều này khiến phim của ông rất hợp để xem lại.
Lộ trình 1: Dành cho người mới bắt đầu
Nếu chưa xem phim nào của Nolan, đừng bắt đầu bằng Following hay Tenet. Hãy theo thứ tự sau:
- Kẻ Đánh Cắp Giấc Mơ (2010): có đủ mọi "đặc sản" của Nolan, từ cấu trúc nhiều lớp, hành động hoành tráng đến cái kết gây tranh luận, nhưng vẫn giải thích luật chơi rất rõ cho khán giả.
- The Dark Knight (2008): một trong những phim siêu anh hùng được nhắc đến nhiều nhất, với vai Joker của Heath Ledger. Bạn không bắt buộc phải xem Batman Begins trước, dù xem thì sẽ hiểu nhân vật hơn.
- Hố Đen Tử Thần (2014): lúc này bạn đã quen nhịp phim của Nolan và sẵn sàng cho gần ba tiếng đồng hồ về vũ trụ, thời gian và gia đình.
- Oppenheimer (2023): phim dài và nhiều lời thoại, nên hợp để xem sau cùng, khi bạn đã quen lối kể đan xen nhiều mốc thời gian của ông.
Lộ trình 2: Dành cho người mê giải đố
Nếu điều bạn thích nhất là được thử thách trí não, hãy đi theo trục "cấu trúc":
- Memento (2000): bắt đầu từ đây để thấy Nolan đã chơi với thời gian ngay từ những năm đầu. Câu chuyện được kể theo hai mạch, một mạch chạy ngược, và bạn sẽ ở trong tình trạng mù mờ giống hệt nhân vật chính.
- The Prestige (2006): phim xây dựng như một màn ảo thuật, với các manh mối được đặt rải rác từ đầu. Xem lần hai bạn sẽ thấy rất nhiều chi tiết từng bỏ lỡ.
- Kẻ Đánh Cắp Giấc Mơ (2010): luật chơi rõ ràng nhưng nhiều tầng, rất hợp để bàn luận sau khi xem.
- Tenet (2020): phim khó nhất của Nolan. Đừng cố hiểu hết ngay lần đầu; hãy theo dõi hành động trước, rồi xem lại khi đã nắm ý tưởng đảo ngược thời gian.
Following (1998) có thể là món tráng miệng cuối lộ trình. Phim ngắn, đen trắng, kể không theo trình tự, và cho thấy những ý tưởng mà Nolan sẽ phát triển trong suốt sự nghiệp.
Lộ trình 3: Dành cho người thích cảm xúc
Không phải ai cũng xem Nolan để giải đố. Nhiều phim của ông có trọng tâm là những mối quan hệ và nỗi mất mát:
- Hố Đen Tử Thần (2014): câu chuyện cha con là trái tim của cả bộ phim.
- Insomnia (2002): Al Pacino vào vai thanh tra mất ngủ dưới mặt trời không lặn của Alaska, đối đầu với kẻ tình nghi do Robin Williams đóng. Đây là phim tập trung vào lương tâm và cảm giác tội lỗi. Phim là bản làm lại từ một tác phẩm Na Uy cùng tên.
- The Dark Knight Rises (2012): xem sau Batman Begins và The Dark Knight để cảm nhận trọn vẹn hành trình của Bruce Wayne do Christian Bale thủ vai.
- Dunkirk (2017): ít lời thoại, nhưng cảm giác sống còn được truyền tải bằng âm thanh và nhịp dựng dồn dập.
- Oppenheimer (2023): Cillian Murphy vào vai nhà vật lý J. Robert Oppenheimer. Phim không chỉ kể chuyện chế tạo bom nguyên tử mà còn xoáy vào nỗi giằng xé của một con người trước hệ quả do mình góp phần tạo ra.
Có nên xem theo năm phát hành?
Xem theo năm phát hành là cách hay nếu bạn đã thích Nolan và muốn thấy ông trưởng thành thế nào: từ kinh phí rất nhỏ của Following đến quy mô của Oppenheimer. Tuy nhiên với người mới, cách này dễ gây nản vì vài phim đầu khá khiêm tốn về hình ảnh. Một lựa chọn trung gian là xem theo lộ trình phía trên, sau đó quay lại xem phần còn lại theo năm.
Với bộ ba Người Dơi (Batman Begins, The Dark Knight, The Dark Knight Rises), nên xem theo đúng thứ tự vì câu chuyện liên kết trực tiếp với nhau.
Vài mẹo khi xem phim Nolan
- Chọn bản có phụ đề tốt. Phim của Nolan nhiều thuật ngữ và lời thoại dày, phụ đề dịch kém sẽ làm bạn mất mạch rất nhanh.
- Đầu tư âm thanh. Âm nhạc và tiếng động đóng vai trò dẫn dắt cảm xúc rất lớn, đặc biệt ở Dunkirk và Hố Đen Tử Thần.
- Đừng tua. Nhiều chi tiết nhỏ ở đầu phim sẽ được "trả lời" ở cuối.
- Xem lại. Phần lớn phim của Nolan hay hơn ở lần xem thứ hai, khi bạn không còn bận đoán kết mà có thể để ý cách ông dựng các manh mối.
Bạn có thể tra trang thông tin từng phim trong kho phim của PhimViet để xem trailer chính thức và nền tảng đang có phim tại Việt Nam.
Tóm lại
Không có thứ tự duy nhất đúng để xem phim của Christopher Nolan. Người mới nên bắt đầu với Kẻ Đánh Cắp Giấc Mơ và The Dark Knight, người mê giải đố nên đi từ Memento đến Tenet, còn người tìm cảm xúc sẽ thấy Hố Đen Tử Thần và Oppenheimer đáng nhớ nhất. Dù chọn đường nào, hãy để ý cách ông xử lý thời gian, ký ức và nỗi ám ảnh, vì đó là sợi chỉ nối tất cả các phim lại với nhau.
