Về spoiler: Bài viết chỉ giới thiệu bối cảnh và tiền đề mở đầu của phần một. Không có tiết lộ về diễn biến hay cái kết của hai phim.
Thế giới Dune nổi tiếng là dày đặc thuật ngữ, gia tộc và âm mưu chính trị, khiến không ít người xem lần đầu cảm thấy choáng ngợp. Tin tốt là bạn không cần đọc tiểu thuyết trước khi xem. Bài viết này giúp bạn nắm thứ tự xem, các phe phái chính và một bảng thuật ngữ ngắn gọn để thưởng thức hai bộ phim của Denis Villeneuve trọn vẹn hơn.
Thứ tự xem: đơn giản hơn bạn nghĩ
Loạt phim của Villeneuve hiện gồm hai phần, kể một câu chuyện liền mạch:
- Dune: Hành Tinh Cát (2021) – thường được gọi là Dune: Part One.
- Dune: Hành Tinh Cát – Phần Hai (2024) – tiếp nối trực tiếp từ đúng điểm phần một dừng lại.
Hai phim thực chất là một câu chuyện chia đôi, tương ứng với cuốn tiểu thuyết đầu tiên. Vì vậy, đừng bắt đầu từ phần hai: phim gần như không tóm tắt lại những gì đã xảy ra.
Còn những phiên bản Dune khác?
Trước Villeneuve, tiểu thuyết từng được David Lynch chuyển thể thành phim năm 1984 và có một phiên bản truyền hình dài tập vào năm 2000. Đây là những tác phẩm độc lập, không liên quan đến loạt phim mới, nên bạn không cần xem chúng để hiểu câu chuyện.
Nguồn gốc: tiểu thuyết của Frank Herbert
Dune là tiểu thuyết khoa học viễn tưởng của nhà văn Mỹ Frank Herbert, xuất bản năm 1965. Cuốn sách thường được xem là một trong những tác phẩm quan trọng nhất của thể loại.
Điểm khác biệt của Dune là không đặt trọng tâm vào công nghệ. Máy tính biết "suy nghĩ" đã bị cấm từ lâu, nên con người phải tự rèn luyện trí óc và cơ thể để thay thế. Câu chuyện xoay quanh tôn giáo, sinh thái, quyền lực và cách con người thao túng niềm tin của nhau.
Tiền đề phần một: món quà có bẫy
Vũ trụ Dune được cai trị bởi một Hoàng đế, cùng các Đại gia tộc nắm giữ từng hành tinh như thái ấp. Phim mở đầu khi Hoàng đế ra lệnh cho Nhà Atreides tiếp quản Arrakis – hành tinh sa mạc vốn do Nhà Harkonnen quản lý suốt nhiều năm. Nghe như một vinh dự, vì Arrakis là nguồn duy nhất của thứ tài nguyên quý giá nhất vũ trụ. Nhưng Công tước Leto Atreides hiểu rằng đây có thể là một cái bẫy chính trị. Từ đó, câu chuyện theo chân con trai ông, Paul Atreides, khi gia đình chuyển đến hành tinh xa lạ và khắc nghiệt này.
Các phe phái chính bạn cần biết
Nhà Atreides
Đến từ hành tinh đại dương Caladan, Nhà Atreides được khắc họa là một gia tộc trọng danh dự, được lòng nhiều người trong hệ thống quý tộc. Những nhân vật trung tâm gồm Công tước Leto, phu nhân Jessica và con trai Paul. Bên cạnh họ là những cận thần trung thành như bậc thầy kiếm thuật Duncan Idaho, chiến binh Gurney Halleck và Mentat Thufir Hawat.
Nhà Harkonnen
Kẻ thù truyền kiếp của Atreides, đến từ hành tinh công nghiệp u ám Giedi Prime. Đứng đầu là Nam tước Vladimir Harkonnen, một nhân vật xảo quyệt và tàn nhẫn. Villeneuve dùng màu sắc đơn sắc, kiến trúc nặng nề để tạo cảm giác ngột ngạt mỗi khi máy quay hướng về gia tộc này.
Người Fremen
Cư dân bản địa của Arrakis, sống sâu trong sa mạc và thích nghi hoàn hảo với điều kiện khắc nghiệt. Họ quý từng giọt nước, mặc bộ đồ chưng cất (stillsuit) để tái chế hơi ẩm từ cơ thể, và có văn hóa, tín ngưỡng riêng. Trong mắt các Đại gia tộc, Fremen thường bị xem thường, nhưng chính họ mới là người hiểu Arrakis nhất. Chani và Stilgar là hai nhân vật Fremen quan trọng.
Hội Bene Gesserit
Một hội nữ giới bí ẩn, được huấn luyện để kiểm soát cơ thể và tâm trí ở mức phi thường. Họ có khả năng dùng giọng nói để điều khiển người khác ("Giọng nói") và âm thầm thực hiện một chương trình lai tạo kéo dài nhiều thế hệ. Phu nhân Jessica là thành viên của hội, điều tạo nên nhiều xung đột ngầm trong câu chuyện.
Hoàng đế và Hiệp hội Vũ trụ
Hoàng đế Shaddam IV nắm trong tay đội quân Sardaukar đáng sợ. Hiệp hội Vũ trụ (Spacing Guild) độc quyền việc di chuyển giữa các hành tinh – và để làm được điều đó, họ cần đến hương dược.
Hương dược melange: vì sao ai cũng muốn Arrakis?
Melange, thường gọi là "hương dược" (spice), chỉ có trên Arrakis. Đây là trục xoay kinh tế và chính trị của cả vũ trụ:
- Kéo dài tuổi thọ và tăng cường sức khỏe cho người dùng.
- Mở rộng nhận thức, giúp một số người có khả năng thấy trước những khả năng của tương lai.
- Giúp du hành vũ trụ: các hoa tiêu của Hiệp hội dùng hương dược để tìm đường an toàn giữa các vì sao.
- Gây nghiện: người đã dùng lâu dài khó có thể ngừng lại.
Nhiều độc giả liên hệ hương dược với vai trò của các nguồn tài nguyên chiến lược như dầu mỏ trong thế giới thực. Khi xem phim, hãy để ý cách mọi phe phái đều bị cuốn vào cuộc giành giật hương dược, và điều này định hình mọi liên minh lẫn phản bội.
Bảng thuật ngữ cho người xem lần đầu
| Thuật ngữ | Ý nghĩa ngắn gọn |
|---|---|
| Arrakis (Dune) | Hành tinh sa mạc, nguồn duy nhất của hương dược |
| Melange / Spice | Hương dược quý giá nhất vũ trụ |
| Fremen | Cư dân bản địa sống trong sa mạc Arrakis |
| Sâu cát (Shai-Hulud) | Sinh vật khổng lồ dưới cát, được người Fremen tôn kính |
| Stillsuit | Bộ đồ chưng cất giúp tái chế nước từ cơ thể |
| Bene Gesserit | Hội nữ giới huấn luyện thân – tâm, giỏi thao túng chính trị |
| Mentat | Người được huấn luyện để tính toán như máy tính |
| Sardaukar | Đội quân tinh nhuệ của Hoàng đế |
| Gom jabbar | Cây kim độc dùng trong bài thử thách của Bene Gesserit |
| Kwisatz Haderach | Mục tiêu bí mật trong chương trình lai tạo của Bene Gesserit |
| Caladan | Hành tinh quê hương của Nhà Atreides |
| Giedi Prime | Hành tinh quê hương của Nhà Harkonnen |
Mẹo để xem Dune trọn vẹn hơn
- Xem trên màn hình lớn và âm thanh tốt nếu có thể. Phần nhìn và âm thanh của Villeneuve là một phần quan trọng của trải nghiệm, và cả hai phim đều được vinh danh tại Oscar ở các hạng mục kỹ thuật.
- Đừng cố hiểu hết mọi tên gọi ngay lập tức. Nắm được ba điều cốt lõi – Atreides đối đầu Harkonnen, Fremen là chủ nhân thật của sa mạc, và hương dược là thứ ai cũng thèm muốn – là đủ để theo dõi.
- Chú ý đến những giấc mơ của Paul. Chúng không chỉ là hình ảnh đẹp mà còn gợi mở hướng đi của câu chuyện.
Nếu yêu thích những thế giới khoa học viễn tưởng quy mô lớn, bạn có thể tham khảo thêm Hố Đen Tử Thần hoặc xem danh sách đầy đủ tại trang phim.
Tóm lại
Thứ tự xem Dune rất đơn giản: bắt đầu với phần một (2021) rồi tiếp tục với phần hai (2024), vì đây là một câu chuyện liền mạch. Chuyển thể từ tiểu thuyết năm 1965 của Frank Herbert, loạt phim xoay quanh cuộc tranh giành Arrakis giữa các thế lực, với hương dược melange là trung tâm. Chỉ cần nắm các phe chính và một vài thuật ngữ, bạn sẽ thấy thế giới tưởng phức tạp này trở nên cuốn hút. Đây là loạt phim xứng đáng để dành thời gian thưởng thức trọn vẹn.
Xem trailer và nơi xem phim: Dune: Hành Tinh Cát và Dune: Hành Tinh Cát – Phần Hai
